Na zamku w Malborku w Karwanie studenci trzech uczelni oraz pracownicy naukowi prezentowali wyniki badań terenowych przeprowadzonych w powiecie malborskim latem tego roku. W konferencji pod nazwą „ZACHOWAĆ PODCIEŃ - Zapisane w krajobrazie i pamięci” uczestniczyli uczniowie szkół ponadgimnazjalnych, nie zabrakło etnografów i przedstawicieli samorządów.
- Dużym optymizmem napawa fakt, że młodzież aktywnie uczestniczyła w panelach. Młodzi ludzie – studenci mówili do uczniów szkół średnich, nie było bariery wiekowej i językowej. Forma prezentacji była bardzo przystępna. Dzięki zaangażowaniu uczelni i wsparciu Muzeum Zamkowego udało nam się zorganizować przedsięwzięcie – wyjaśnia Jolanta Leszczyńska, wicestarosta malborski . – Mieliśmy okazję usłyszeć historie zapisane w ludzkiej pamięci i na starych fotografiach, które są świadectwem trudnych dziejów regionu. Różnorodność krajobrazowa i społeczna pokazuje, że największym bogactwem Żuław jest wielokulturowość, i że wciąż ona skrywa w sobie wiele tajemnic, których część podczas konferencji została odkryta - dodaje.
W lipcu 2009 roku na terenie Wielkich Żuław Malborskich realizowany był projekt „Zachować podcień. Interdyscyplinarne Warsztaty Żuławskie (badania etnologiczno-architektoniczne)”. W programie udział brało 20 studentów architektury z Gdańska oraz etnologii z Poznania. W tym samym czasie w Malborku realizowane były praktyki terenowe, w których uczestniczyło 15 studentów etnologii z Cieszyna. Badania terenowe były prowadzone m.in. w miejscowościach takich jak : Nowa Cerkiew, Gniazdowo, Pręgowo Żuławskie, Parszewo, Lubieszewo, Starynia, Kościeleczki, Tuja, Laski, Dębina, Nowy Staw, Lasowice Wielkie, Lichnowy, Boręty, czy Pordenowo.
- Tytuł konferencji brzmiał „Zachować podcień”, stwierdzenie to ma charakter metaforyczny – zwraca uwagę na to, co zasługuje na ocalenie od zapomnienia i na przekazanie następnym pokoleniom - opowiada dr Anna Brzezińska z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Studenci pytani - „dlaczego przyjechali na Żuławy”, odpowiadają – „dlatego, że jest tutaj pięknie i trochę tajemniczo, bo zachował się fascynujący krajobraz kulturowy, bo mieszkańcy Żuław są gościnni i chętni do podzielenia się swoimi historiami rodzinnymi”.
W minionych wiekach na Żuławy przybywali mieszkańcy pochodzący z krajów Europy Zachodniej i Wschodniej, tak i grupa studentów przyjechała z całej Polski, by odkrywać Żuławy i dokumentować lokalne historie.
- Przy okazji konferencji udało nam się przygotować 8 kartek pocztowych z Powiatu Malborskiego, których tematem przewodnich jest podcień. Na czterech z nich widnieją grafiki studentów Politechniki Gdańskiej z Wydziału Architektury na pozostałych zdjęcia z plenerów fotograficznych – stwierdza Małgorzata Grosicka, naczelnik Wydziału Rozwoju i Promocji z malborskiego starostwa.
Zdaniem badaczy warto chronić unikatowy krajobraz kulturowy – zielone pola poprzecinane siecią kanałów, aleje drzew wyznaczających drogi, układy urbanistyczne wsi, ryglowe i drewniane domy z misternymi zdobieniami, pozostałe jeszcze w wielu gospodarstwach stare narzędzia i sprzęty. Na ocalenie zasługują również lokalne historie o tym, jak przybywali osadnicy, jak odnajdywali się w nowych warunkach, jak uczyli się gospodarzyć na żyznych ziemiach, jak w podzięce za szczęśliwe ocalenie stawiali kapliczki troskliwie pielęgnowane do dzisiaj.
- Uczestniczę w projekcie pod nazwą „Wioski tematyczne” realizowanym przez Powiatowy Urząd Pracy”. Przyjechałam tu specjalnie, ponieważ jestem zainteresowana produktami regionalnymi. Chcę się dowiedzieć co zrobić, by taki zarejestrować - mówiła mieszkanka z Nowego Stawu.
Warto dodać, że na konferencję poczęstunek przygotowali uczniowie ze Szkoły Ponadgimnazjalnej nr 4 pod opieką Joanny Parafiniuk. Goście byli pod wrażeniem uczniowskich kanapek i bogracza, zwłaszcza, że konferencja była swoistym maratonem- trwała od 9 rano do 16.30.

Organizatorzy: Starostwo Powiatowe w Malborku, Muzeum Zamkowe w Malborku, Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Śląski w Cieszynie.

W związku z dużym zainteresowaniem tematyką konferencji przedstawiamy poniżej prezentacje multimedialne omawiane podczas spotkania. Należy podkreślić, że zamieszczony materiał sygnalnie informuje o poruszanych zagadnieniach, ponieważ jest pozbawiony komentarzy autorów i dyskusji uczestników.